Ամբերդ

Ամբերդ ամրոցը X դարի ամրություն է, որը ժամանակին կառավարում էր ամբողջ Արագածոտն գավառը՝ հին հայկական Այրարատ նահանգի կարևոր տիրույթներից մեկը։ Այն գտնվում է Արագած լեռան լանջին, 2300 մետր բարձրության վրա, հենց այնտեղ, ուր հանդիպում են Արքաշեն և Ամբերդ գետերը։ Անունը նշանակում է «ամրոց ամպերի մեջ»՝ և այս բարձրության վրա դա միանգամայն տեղին է։

Ամրոցի կողքին կանգնած է Վահրամաշեն եկեղեցին, XI դարի կառույց, որը գտնվում է այնքան մոտ, որ մարդիկ հաճախ երկուսին էլ նույն անունով են կոչում։ Ճշտորեն ասած՝ Ամբերդը միայն ամրոցն է, բայց գործնականում այցելուների մեծ մասը մանրուքների վրա չի կենտրոնանում։

Բյուրական գյուղը գտնվում է ամրոցից 6,4 կիլոմետր հեռավորության վրա և հանդիսանում է ամենամոտ բնակավայրը՝ մինչև լեռը բարձրանալը սկսվում է։ Հաշվի առնելով ներքևում գետերի միախառնումն ու վերևում բացված լեռնաշղթան, հեշտ է հասկանալ, թե ինչու այս վայրն ունեցել է պաշտպանական նշանակություն դեռ շատ առաջ, քան դարձել է այցելուների ուշադրության կենտրոն։

Ամբերդ ամրոցը գտնվում է Արագածոտն մարզում, Արագած լեռան լանջին, իսկ ամենամոտ բնակավայրը՝ Բյուրական գյուղը, գտնվում է 6,4 կմ հեռավորության վրա։ Երևանից այն ուղիղ գծով հյուսիս-արևմուտք ընկած է մոտավորապես 33 կմ հեռավորության վրա։ Երթուղին և հասանելիության մանրամասները նախընտրելի է ճշտել տեղում։

2300 մետր բարձրության վրա եղանակը արագ փոփոխվում է, և ձյունը կարող է մնալ մինչև գարուն։