Կարա-Կոյունլուների դամբարան

Արգավանդի դամբարանաշտարակը 1413 թվականին կառուցված դամբարան է, որի հիմնադիրն է Կարա Կոյունլու տոհմի էմիր Փիր Հուսեյնը, ամենայն հավանականությամբ՝ իր հայր Սաադի գերեզմանը նշելու համար։ Պատմությունը պարզ է. որդի, դամբարան, թվագրություն։ Փիր Հուսեյնի ընտանիքը թուրքմեն կառավարիչներից էր, որոնք 15-րդ դարի ընթացքում տիրում էին Հայաստանին, Իրանի մեծ մասին և այլ տարածքներին. մի տոհմ, որի մասին այսօր քչերն են լսել, թեև մի ժամանակ հենվում էին հենց այն հողերին, որտեղ այժմ տարածվում է Երևանը։

Ենթադրվում է, որ կառույցը ծառայել է որպես Սաադի տոհմի ընդհանուր դամբարան, ոչ թե մեկ մարդու առանձին գերեզման։ Այս մեկնաբանության հավաստիությունը հնագետների որոշելիք հարց է։ Հստակ են միայն կառուցման թվականը և պատվիրատուի անունը, ինչը արդեն ավելին է, քան կարող են առաջարկել տարածաշրջանի 15-րդ դարի կառույցների մեծ մասը։

Կառույցի ներկա վիճակի, մոտենալու հնարավորության, պարսպապատված կամ բաց լինելու մասին տեղեկություններ այստեղ չկան։ Արժե տեղում ստուգել՝ նախքան ուղևորությունը։

Արգավանդը գյուղ է Արարատի մարզում, Երևանի կենտրոնից մոտավորապես 6 կմ հարավ-արևմուտք ուղիղ գծով, հենվելով մայրաքաղաքի կառուցապատված եզրին։