Գեղարդի վանք

Գեղարդը միջնադարյան վանական համալիր է Գառնիի մոտ՝ կառուցված այնպես, որ ինքը ժայռն է դառնում պատ ու առաստաղ։ Դրա մի քանի սրահներ փորված են ուղիղ սարի մեջ, այլ ոչ թե կառուցված գետնից. հենց այս առանձնահատկության շնորհիվ հուշարձանն ունի ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ուժեղացված պահպանության կարգավիճակ՝ Համաշխարհային ժառանգության ցուցակում ընդգրկվելուց բացի։

Անունը հայերենում նշանակում է «նիզակ»։ Ըստ ավանդության, վանքում մի ժամանակ պահվել է այն նիզակի սայրը, որով, ինչպես հավատում են, խոցվել է Քրիստոսի կողը և որը Հայաստան է բերել Թադեոս առաքյալը. այժմ այն գտնվում է Վաղարշապատի (Էջմիածնի) պատմության թանգարանում։ Մինչ այս անունը ստանալը, համալիրը կոչվել է Այրիվանք՝ «քարանձավային վանք», ավելի պարզ նկարագրություն այն մասին, ինչ իրականում կգտնեք ներսում։

Այն գտնվում է Ազատ գետի կիրճից վեր, գրեթե բոլոր կողմերից շրջափակված ժայռերով։ Այս դիրքը կարևոր է ոչ պակաս, քան փորված ներսի հարդարանքը. ժայռային պատերը փակվում են համալիրի շուրջը, իսկ ստորոտում հոսում է գետը։

Գեղարդը գտնվում է Կոտայքի մարզում, Գառնի գյուղի մոտակայքում, Երևանից մոտավորապես 40 կմ արևելք և մի փոքր հարավ։