Գնդեվանք

Գնդեվանքը X դարի վանք է Վայոց ձորի մարզում, կառուցվել է 936 թվականին Արփա գետի կիրճում, Վայքն ու Ջերմուկը կապող ճանապարհի երկայնքով։

Շինարարությունն իրականացվել է Սյունիքի իշխան Սմբատի կնոջ՝ Սոփիա իշխանուհու նախաձեռնությամբ։ Նա Վասպուրականի ավագ իշխան Գրիգոր-Դերենիկ Արծրունու դուստրն էր և Գագիկ թագավորի քույրը։ Միջնադարում վանքը համարվում էր Հայաստանի մշակութային կենտրոններից մեկը և մինչ օրս մնում է երկրի ամենահին պահպանված վանական համալիրներից մեկը։ Եկեղեցին շրջապատված էր բերդի պարսպով։

Գնդեվանքը գտնվում է Վայոց ձորի մարզում, Ջերմուկի մոտակայքում, Երևանից մոտավորապես 105 կմ դեպի արևելք-հարավարևելք (ուղիղ գծով)։