Խոր Վիրապ

Խոր Վիրապը կառուցված է այն վիրապի վրա, որտեղ, ըստ հայկական ավանդության, տասներեք տարի պահել են Գրիգոր Լուսավորիչին, և հենց այդ պատմության համար են մարդիկ դարեր շարունակ գալիս այստեղ։ Վանքը զբաղեցնում է Արտաշատի՝ Արարատյան դաշտի հնագույն քաղաքի, բլուրներից մեկը։ Թուրքական սահմանը մոտ է։

Այն երբեք միայն սրբավայր չի եղել։ Համալիրում գործել է հոգևոր ճեմարան, իսկ որոշ ժամանակ այստեղ է եղել կաթողիկոսի՝ Հայ եկեղեցու առաջնորդի, նստավայրը։ Հայկական ավանդությունը վանք-ամրոցը դասում է 3-րդ դարին՝ Մեծ Հայքի նահանգներից մեկի՝ Այրարատի, Ոստան Հայոց գավառում։ Ներքևում՝ դաշտով, հոսում է Արաքս գետը, և վանքը կանգնած է նրա ձախ ափին։

Վայրի հայտնի լինելու մյուս պատճառը այն է, ինչ բարձրանում է դրա հետևում՝ Արարատ լեռը, այն լեռը, որտեղ, ըստ աստվածաշնչյան պատմության, ջրհեղեղից հետո հանգրվանել է Նոյան տապանը։

Սա գործող սրբավայր է, ոչ թե թանգարան։ Ժամերգությունների ժամերն ու բացման ժամերը հաստատուն տեղեկություն չեն, որ կարողանանք այստեղ նշել․ հարցրեք տեղում կամ ճշտեք եկեղեցում, նախքան որոշակի ժամի հաշվով ծրագիր կազմեք։

Խոր Վիրապը գտնվում է Արարատի մարզում՝ Երևանից ուղիղ գծով մոտ 34 կմ հարավ։ Մոտակա քաղաքը Արտաշատն է՝ մոտ 8 կմ հյուսիս, իսկ վանքն ինքը կանգնած է դաշտում, Լուսառատ գյուղի մոտ։