Կոտուց

Կոտուցը Արարատի մարզի կենտրոնական լեռնաշխարհում գտնվող 2061,5 մետր բարձրությամբ գագաթ է, նույն անունը կրող գագաթների խմբի մի մասը։ Հին աղբյուրներում այս լեռը հանդես է գալիս մի քանի անուններով՝ Կոտուց սար, Քեթուզդագ, Քեթուզսար, Քեթուս, Կյուտուզդագ — կուտակում, որը առաջացել է տարբեր սերունդների ու տարբեր համայնքների կողմից նույն լեռնաշղթայի քարտեզագրման արդյունքում։

Լանջերը կտրտված են կարճ ձորակներով և ծածկված չորադիմացկուն թփուտներով ու խոտածածկով։ Լանջերի թեքությունը հասնում է 35–55 աստիճանի, հողի և ապարի բարակ շերտով։ Միայն հյուսիսարևելյան լանջն է մեղմանում։ Բայց նույնիսկ այնտեղ վերելքը հեշտ չէ։

Ինքը՝ գագաթը, գտնվում է Խոսրովի անտառ պետական արգելոցի տարածքում։ Հարավարևելյան լանջին կանգնած են Տափի բերդի ավերակները։ Ոչ մի փաստաթուղթ չի պահպանվել այն մասին, թե ով և երբ է կառուցել այն — հասանելի է միայն նրա տեղադրությունը ձորակների վրայից, իսկ նրա սկզբնական նշանակության մասին ոչինչ փաստագրված չէ։

Կոտուցը բարձրանում է Արարատի մարզի լեռնային ընդերքում, Ուրծաձոր գյուղից մոտավորապես 2 կմ հյուսիս-արևմուտք։ Ուղու սկզբնակետի կամ մարշրուտի մանրամասների մասին տեղեկություններ չկան, ուստի արժե տեղում ստուգել հասանելիությունը, հատկապես հաշվի առնելով, որ գագաթը գտնվում է Խոսրովի անտառ պետական արգելոցի տարածքում։

Հաշվի առնելով լանջերի թեքությունը և նոսր բուսականությունը, չորային ամիսներն, ամենայն հավանականությամբ, ավելի անվտանգ վերելք են ապահովում, քան ձմեռը կամ խոնավ եղանակը, սակայն սա փաստագրված չէ — եղանակից անկախ, բարձրանալուց առաջ ստուգեք արգելոցի հասանելիության կանոնները։