Լևոնի աստվածային գետնափոր

Լևոնի աստվածային գետնափորը Առինջ գյուղում գտնվող ստորգետնյա թանգարան է, որը փորել է տեղի բնակիչ Լևոն Առաքելյանը՝ սկսած 1985 թվականից։ Նա շարունակել է փորել մինչև 2008 թվականը՝ իջնելով 21 մետր խորություն և ձևավորելով յոթ սենյակ, որոնք միմյանց հետ կապված են ժայռի մեջ փորված նեղ աստիճաններով։

Այն համարվում է ար բրյուտ արվեստի (ինքնուս, «աութսայդեր» արվեստի) նմուշ, այլ ոչ թե պաշտոնական ճարտարապետական նախագիծ՝ մեկ մարդու անձնական ձեռնարկություն, ոչ թե պատվերով կառուցված շինություն։ Առաքելյանը մահացել է՝ առանց տեսնելու այն որևէ սովորական իմաստով ավարտված. այսօր այցելուներին մուտքի մոտ դիմավորում է նրա կինը, որին տեղացիներն անվանում են տիկին Տոսյա։

Այս թանգարանը Հայաստանի ամենաշատ այցելվող փոքր վայրերից է, ամենայն հավանականությամբ՝ իր տարօրինակ ու եզակի ծագման պատմության շնորհիվ. մասնավոր տան ընդարձակում, որը երկու տասնամյակի ընթացքում վերածվել է բազմասենյականոց փորված թանգարանի։

Վայրը գտնվում է Առինջում՝ Կոտայքի մարզի Աբովյան քաղաքի մերձակայքում գտնվող բնակավայրում, Երևանից մոտ 8 կմ հյուսիս-արևելք՝ ուղիղ գծով։