Զվարթնոց տաճար

Զվարթնոց տաճարը VII դարի հայկական եկեղեցու ավերակներն են, որը կառուցվել է 641-661 թվականներին Ներսես Գ Տայեցի կաթողիկոսի հրամանով և նվիրված է եղել Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչին։ Միջնադարյան հայկական ճարտարապետության մեջ ոչ մի այլ կառույց չի ունեցել նման կլորավուն արտաքին հատակագիծ՝ ներքին հենասյուների օղակը ժամանակին կրել է բազմահարկ կառույց՝ գմբեթով պսակված։

Տաճարը փլուզվել է դարեր առաջ, և այսօր այն ավելի շատ հնագիտական գոտի է, քան կանգուն շենք։ 2000 թվականին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն ավերակներն ու շրջակա պեղված տարածքը ներառեց Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։

Հուշարձանը գտնվում է Արմավիրի մարզում՝ Վաղարշապատի (Էջմիածնի) մոտակայքում, Երևանից ուղիղ գծով մոտավորապես 15 կմ արևմուտք։